اقىن ارداق وشاننىڭ ولەڭدەرىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.

بەينەڭدى كورگەنىمدە سونادايدان، ءبىر جالىن ءون-بويىمدى وراپ العان، . تاعدىرعا نالەت ايتام اداستىرىپ، ءوزىڭدى وزگە مەنەن جاراستىرىپ، تىرداي عىپ باقىتىمدى توناپ العان. سەن نەگە باسقا قىزدان دارا تۋدىڭ؟ اقىننىڭ جايلاپ الدى ساناسىن مۇڭ. ءوزىڭدى كورۋ دە ازاپ كورمەۋ دە ازاپ، كۇيى كەتكەن كوڭىلدى كۇيىك قاجاپ، قاقپانداعى قاسقىرداي الاسۇردىم. مەنى ساعان، بىرەۋگە تەلىپ سەنى، ءوتتى عوي باسىمىزدان كوپ ءىس تەگى. مەنى اتارعا قالتاڭدا وعىڭ بولماي، ساعان قانجار سىلتەۋگە قولىم بارماي، قانجىعادا ءجۇرمىز-اۋ كورسكەلى. تاعدىردىڭ ەكەۋىمىزدى قوسپاعانى، ماڭگىلىك ماحابباتتى جوقتاعانى. بۋىنىپ ولگەل ءجۇر دەپ بۇرىمىڭا، تۇك تاپپاي ماعان كەلىپ ۇرىنۋعا. دۇشپاننىڭ باتادى ەكەن وتتاعانى. جامىلىپ اپ پەردەسىن قارا ءتۇننىڭ، تەرەزەسىن جانىڭنىڭ قاعاتىنمىن. جىگىت بولساڭ دوس بولىپ كەتەرەدىك، تالاي تاتتى ارمانعا جەتەر ەدىك، ايەل بولىپ نەسىنە جاراتىلدىڭ. *** ساعىندىم، سەندە ساعىندىڭ، ءبۇلدىرىپ كەتتى بارىن كىم؟ بولمستىڭ قاتال زاڭىنا، باعىندىم، سەندە باعىندىڭ. ءومىردىڭ ءوزى كوك زاڭعار، تۇسىنبەي كەتتى كوپ جاندار. بىرىنە-بىرى بايلانعان، ساعىنىش پەنەن ارماندار. تولتىرىپ مۇڭعا قالتاڭدى، كۇدىك كەپ جۇگىن ارتادى. سول شاقتا ارمان ساعىنىش. سەنىمدى العا تارتادى. جونىڭا شىعىپ جورعا مۇڭ، تۇسكەندە قۇسىڭ تورعا مىڭ، سول كەزدە العى كۇندەردى، ساعىنباي جۇرسەڭ سورلادىڭ. سىرعىيدى باستان سارى قىس، جادىراۋ مەنەن جابىعىس، ساعىنساڭ بارىن ساعىنعىن، ءومىردىڭ ءوزى ساعىنىش. ***

قاس قارايىپ بارادى، قاس قارايىپ، نەگە وتىرسىڭ جاناردى جاسقا مالىپ. باتار كۇننىڭ اقىرعى ارايىنداي، كوكىرەكتە ءبىر ويدىڭ جاتقانى انىق. ءوشتى ساۋلە بەلدەن دە بەلەستەن دە، ەكەۋ ارا بولارەد كەڭەسكەنگە. قالتىراعان سەزىمدە نە سان بولسىن، كوكىرەكتەن سۇپ-سۇىق جەل ەسكەندە. نە ايتاسىڭ مەن ساعان نە ايتامىن؟ ايتا بەرسەم پالەنى ۇلعايتامىن. بەبەۋلەگەن سەزىمگە داۋا تاپپاي، ءبىلىپ تۇرمىن بۇگىندە قۇر قايتامىن. قاس قارايىپ بارادى، قاس قارايىپ، قاس پەن بىرگە وتىرسىڭ تاس قارايىپ، ماحابباتتىڭ باعىنا ءورىت كەتكەندەي، جامان ىرىم جانىم اۋ باستامايىق. *** ىڭكار قىلىپ كوزعاراسىڭ، كۇلىسىڭ، مەن ءوزىڭدى دەپ ءجۇرۋشى ەم ىرىسىم، قاپيادا اداستىرىپ كەتكەندە، ءبىر شىندىقتى سەزدى مەنىڭ قۋ ىشىم. و بىرەۋدى قۇلاي ءسۇيۋ قۇرىسىن. بارلىق باقىت مەندە ەدى سەن كۇتكەن، سۇيسەم دەپ ەم ءبىر عاجايىپ ەرلىكپەن. مەن قالايدا كەبەك بولا الار ەم، نەگە ەڭىلىك بولا المادىڭ ەڭڭلىك سەن، ءۇمىتىمدى كەتكەنىڭ-اي جەر عىپ سەن. جەتەگىندە سەن كەتكەندە باسقانىڭ، مەنداعى ءبىر كوزسىز ەرلىك باستادىم، ساعان دەگەن ماحابباتتى شىر ەتكەن، تۇسىك قىلىپ ءتۇسىردىم دە تاستادىم، قاجالاماي قايعى مۇڭنىڭ قاسپاعىن. ەندى ەركىڭ سىنا مەيلى سىناما، باستان كەشپەي بارىن ادام ۇعاما، سەنى اڭسايتىن سول العاشقى ماحاببات، جەر بەتىنەن تابىلمايدى ءسىرادا، و جاراتقان جازا كورمە كۇناعا... *** ءالى ەسمىدە ءبىر قىزىق كەشە كورگەن، ماشينا كوپ زاۋلايتىن كوشەلەردەن. قۇنى بەس ءجۇز مىڭ سومدىق ماشيناعا. سوعىلىپ بەس مىڭ سومدىق ەسەك ولگەن. قانعا باتقان قاۋمالاپ اقىماقتى، كوپ ادامنىڭ بۇل ىسگە باسى قاتتى. تورت كوشە دە تىرايىپ جاتقان ساباز. تورت-بەس ساعات بوگەدى قاتىناستى. ماشينا تۇر تۇمسىعى جاپىرىلعان، يەسى تۇر جارىلىپ اشۋىنان. ەسەك جاتىر ەرلىگىن ءبىر كورسەتىپ، مىنا الەمدى كەلتىرمەي اسىعىنان. ءتىلشى كەلدى كوتەرىپ اپپاراتىن، ساقشى كەلدى شوفەردەن اقى الاتىن. ورتا قورعاۋ ورنى دا دايار بولدى، جانۋاردى باقيعا اپاراتىن. كىم ويىندا دالادا قارا وت جەگەن، ەسەك قاڭعىپ قالاعا كەلەت دەگەن. سول ەسەكتىڭ اتاعى كەتتى الىسقا، تەليەۆيزور كەشكىلىك گازەتتەرمەن. وسى حابار ءدۇر ەتىپ تاراعاندا، پايدا بولدى توسىن وي بار ادامعا، ەركەكشە ءولدى دەيمىزبە سول ەسەكتى، قاسقىر جەگەن ەسەككە قاراعاندا؟ ***

ءالى ەسىمدە ەرەنتاۋدىڭ سول بىر جىلعى كوكتەمى، سول كوكتەمدە مەنىڭ بالا ماحابباتىم كوكتەدى، كوك توبەگە كوك اسپاننان كۇن كۇلىمدەپ تونگەندە، جاعالاۋعا جىپىرلاعان بال قۇراقتار ونگەندە، كورشى قىزدىڭ كولبەڭدەگەن كوك كويلەگىن كورگەندە، سولاي قاراي ۇمتىلۋشەد ىنتعۋشەد ءور كەۋدە. جايلاپ عانا جىرتىپ الىپ ولەڭ جازعان داپتەردەن، ۇيالعاننان ولە جازداپ قىزعا تۇڭعىش حات بەرگەم. سوندا ماعان ناسىپ بولىپ ايقارا ۇستاۋ اش بەلدەن، ماحابباتتىڭ بالىن ءىشىپ ۇيگە تۇڭعىش ماس كەلگەم. سول كوكتەمنىڭ بىزگە تارتقان سىيىنا قۇن جەتپەيتىن، باقىت ءبىزدىڭ باسىمىزدان الىس ۇشىپ كەتپەيتىن، بىرىمىزدى-بىرەۋىمىز جولىمىزدان توسىپ اپ، قويىمىزدى جاياتىنبىز قوڭىر دوڭدە قوسىپ اپ. جار جاعالاپ ويناقتايتىن لاعىمىز-قوزىمىز، سوعان قاراپ ماز-مايرام بوپ وتىرىۋشەك ءوزىمىز. سول كوكتەمدە تاي-تاي باسقان بالالىقتى جوعالتتىم، سول كوكتەمدە كورشى قىزعا جانارىمنان وق اتتىم. سول كوكتەمدە سەزدىم تۇڭعىش قىز ەرنىندە بال بارىن، سول كوكتەمدە تۇڭعىش رەت ايتا المايمىن ارجاعىن. جايساڭ جازعا شەشىپ بەرىپ گۇل-بايشەشەك شەكپەنىن، قۋانىشتا بايقاماپپىز ەركە كوكتەم وتكەنىن، اي اياڭداپ ەرەنتاۋعا ءتۇسى سۋىق كۇز كەلدى، قاراشانىڭ قارا بۇلتى ەكى ايىردى بىزدەردى، كۇزبەن بىرگە كورشى اۋىل كوشىپ كەتتى الىسقا. جانارىمنان جاس توگىلدى تىرتىسسامدا نامىسقا. سودان باستاپ جەك كورەمىن ەرەنتاۋدىڭ سۇر كۇزىن، قۇشاعىمنان الىپ قاشقان كوك كويلەكتى قىر قىزىن. ارمانىمدى اپ كەلەردەي الىستاعى اڭساعان، ەرەنتاۋدىڭ ار كوكتەمىن ساعىنشپەن قارسى الام. ***

قارا تاۋدىڭ باسىنان كوش كەلەدى، دەگەن اۋەن سالادى ەسكە نەنى؟ الاش تەكتى ارقالى ەر قازاعىم، اتاجۇرتقا كوشكەيسىڭ كوشسەڭ ەندى. تىلىڭدە امان تۇرعاندا باسىڭدا امان، اتتىڭ باسىن ەلگە بۇر اڭقىلداعان. شەتتە جۇرگەن قازاقتىڭ ۇل قىزدارى، كۇندىز-تۇنى ساعىنىپ جاتىر دالاڭ. اۋىر كۇندەر كوتەرتپەي ءور ەڭسەسىن، قانعا باتقان قاۋسىرىپ كىرەۋكەسىن. اتا-باباڭ قانشالىق ارمانداپ ەد، ءدال بۇگىنگى كوك تۋدىڭ كولەڭكەسىن. اق جايىعى، ارقاسى، اتىراۋى، بار قازاقتى قوينىنا شاقىرادى. تامىرىندا قازاقى قانى بار جان، اتا جۇرتقا جەتكەنشە اسىعادى. كەلگەن شىعار كەزىمىز ءسوزدى ۇعاتىن، اتا جۇرتتى ارقالى ەلدى ۇعاتىن. ءوز وتانىڭ تۇرعاندا وزگەلەردىڭ، قاباعىنا جاۋتاڭداپ نە عىلاسىڭ ؟ وتان دەسە وزەگى وتالاتىن، قازاعىمنىڭ بىرلگى بوساماسىن. بوتەن ەلدىڭ سىيلاعان قاق تورىنەن، اتاجۇرتتىڭ ارتىق قوي بوساعاسى. قارا تاۋدىڭ باسىنان كوش كەلەدى، كوشكەن ەلگە بەرەيىن كوك توبەمدى. الاش تەكتى ارقالى ەر قازاعىم، اتاجۇرتقا كوشكەيسىڭ كوشسەڭ ەندى.  

العىسىن اپ تالاي-تالاي كىسىنىڭ، جانعانىنا ريزا بوپ ءىسىنىڭ. اكەم مەنىڭ اتىپ الىپ ارلانىن، ۇيگە اكەلدى قاسقىردىڭ ءبىر كۇشىگىن. ۇمىتسىن دەپ جىرتقىش تەگىن كەشەگى، اۋىزىنا پىسقان تاماق توسەدى. ۇيىرلەسسىن ادامدارعا دەپ ويلاپ، كۇندە ءبىر جول ارالاتتىق كوشەنى. مالدى كورسە جاعالاسىپ الىسىپ، قولعا مۇلدە كونەر ەمەس قارىسىپ. تاۋ باسىنان ۇلىعاندا كوكجالدار، ول اۋىلدان ءۇن قوسادى جارىسىپ، اڭساعانداي الىپ قوينىن ورماننىڭ، ەكى كوزى ۇرەيىن اپ كوپ جاننىڭ. كۇز كەلگەندەبولتىرىگىم ەسەيىپ، ءوزى بولدى قانجار ازۋ كوكجالدىڭ. جان بالاسى تۇسىنبەيتىن ءبىر ءتۇرلى، بولتىرىكتىڭ جانارىندا مۇڭ تۇندى. قولعا ەندى ۇيرەندى اۋ دەپ جۇرگەندە، ءبارىمىزدى كەتتى وكىنتىپ ءبىر ءتۇنى. ءبار توقتىنى تاماقتان اپ ءولتىرىپ، كومەكەيىن ىستىق قانعا تولتىرىپ. شىنجىرىنان بوساپ كەتكەن ساتىندە . جالعىز تۇندە عايىپ بوپتى بولتىرىك. كەتتى عوي ول جاساۋ ءۇشىن تىك تۇرىپ، بىزگەدە ءبىر ۇلىلىقتى ۇقتىرىپ. ىستەلسەدە تالاي الداۋ-ارباۋلار، تابىيعاتىن ۇمىتپاۋى مىقتىلىق.  

جەكسەنبى مەن سەنبىدەن پايدالانىپ، تاۋعا بارىپ كەلەيىن تاۋعا بارىپ. كورشىلەرىم امان-ساۋ جاتىرما ەكەن، كوش الدىنان شىعاتىن ايران الىپ. ءالى ەسىمدە، بارلىعى ءالى ەسىمدە، سامالاداي سىرعاۋىل توبەسىندە. اۋناپ-قۋناپ ءبىر تۇنەپ قايتايىن دا، اكەم مارقۇم ساپ كەتكەن اعاش ۇيدە. تاعدىرىما قاراداي بۇلدانعانشا، بۇگىنىمنىڭ سوقپاعىن تىڭنان جاساپ. بوزايعىردىڭ بوزالا ۇيىرىنە، اشى توگىپ قايتارمىن تىم بولماسا. بەتكەيىنەن شىل شۋلاپ، ۇلار ۇشقان، بۇگىن ءبىراق ارامىز تۇر الىستاۋ. ءبىز كوشكەندە قالىپ ەد جەتىمسىرەپ، بالا كۇندى ۇرلاعان كارى قىستاۋ. قارلى تاۋدىڭ قاھارلى قاتپارىندا، ويناپ وسكەن جىگىت ەم ات جالىندا. ءبورىنىڭ دە داۋىسىن ساعىنامىن، بەيقۇت ۇيدە قامالىپ جاتقانىمدا. بارى ەسىمدە، قويناۋى بەتكەيى دە، تانىس ەدى قارعاسى، كەپتەرى دە. اتا قونىس الاڭداپ جاتىرما ەكەن، التى اي قىستا ءبىر بارماي كەتكەنىمە. تاۋعا بارىپ كەلەيىن تاۋعا بارىپ، تاۋدا قالعان تاعدىرىم تاڭبالانىپ. تاۋدا وسكەن قازاقتىڭ جۇرەگىنىڭ، تاۋعا قاراپ ۇلۋى ايدان انىق. *** كۇندەرگە قامشى باسىپ ەڭىستەگەن، ەستە جوق ەلگە ۇسىنار جەمىس دەگەن. جىرىمداپ عۇمىرىمدى جەپ جاتىرمىن، اتتەڭ-اي، نە ىستەگەم، نە ىستەگەم؟ تەربەگەن ايالاعان تولىستىرعان، توسىن تۇعىر ەتەگىن قونىس قىلعان. تۋعان ەلگە كۇنى ەرتەڭ ەسەپ بەرسەم، ەشتەمەمدە جوق ەكەن وڭىپ تۇرعان. جەبەدەيىن ۇزىلگەن ساعاسىنان، ەسكى تونداي ايرىلعان باعاسىنان. ولەڭىمدى ۇسىنسام بولار ەدى، كىمگە تاڭسىق ولەڭىڭ شالا تۋعان. تاعى نەم بار ويلايىن قيالدايىن، مىناۋ ەلگە قانشالىق سىي ارنايمىن. اندەرىمدى ۇسىنسام بولار ەدى، قاي قۇلاققا جاعادى قۇر ايعايىڭ. قۇر كۇيبەڭگە الدانىپ، بولماشىعا، قالعامىن نە عۇمىردىڭ كوزجاسىنا. اقىل ايتسام بولارەد ەرتەڭى ءۇشىن، ءبىراق اقىل جەتپەي جۇر ءوز باسىما. تۇلپارىمدى تىنىمسىز كوسىلدىرگەن، قارا جولعا قادالىپ كوشىم جۇرگەن، مىناۋ ەلگە بەرەتىن تۇك تابا الماي، وتىم شىعىپ بەتىمنەن وتىرمىن مەن. دايىنداعان: ەرلان تولەۋباي